ดอกดิน สรรพคุณและประโยชน์ 9 ข้อ น่ารู้

ทำความรู้จักกับ “ดอกดิน” 

ดอกดิน (Broomrape) จัดอยู่ในวงศ์ดอกดิน (Orobanchaceae) มีชื่อเรียกตามท้องถิ่นแตกต่างกันออกไป ตามภาคอีสานเรียกว่า ข้าวก่ำนกยูง ปากจะเข้ แถบจังหวัดเลยเรียกว่า หญ้าดอกขอ แถบจังหวัดสงขลาเรียกว่า สบแล้ง แถบจังหวัดแม่ฮ่องสอน ชาวกระเหรี่ยงจะเรียกว่า ซอซวย แถบจีนกลางจะเรียกว่า เหย่กู,เพาะลาพอ,กะเปเส้,ดอกดิน เป็นต้น

ดอกดินนะแจ๊ะ

ในวงศ์ดอกดินนั้นจะมีอยู่มากมาย และหลายชนิด จะออกดอกปีละครั้งหลังฤดูฝน มักพบขึ้นทั่วไปในป่าเต็งรังที่ค่อนข้างมีความชื้น(ป่าไม้ผลัดใบที่มีพันธุ์ไม้ในวงศ์ของไม้ยาง) ส่วนใหญ่จะพบเจอได้อยู่ 2 สี คือสีขาว และสีแดง ดอกดินนั้นจะเป็นพืชที่เปลี่ยนรากของพืชชนิดอื่น มีชีวิตอยู่แบบกาฝากโดยอาศัยอยู่ตามรากไม้ จัดเป็นไม้ล้มลุกที่อายุสั้น มีเหง้าขนาดเล็กใต้ดิน มีรากฝอยที่เล็กและสั้น โดยในหนึ่งเหง้านั้นสามารถแตกและแทงก้านดอกได้หลายก้าน ซึ่งก้านของดอกดินจะแทงโผล่พื้นดินขึ้นมาโดยมีความสูงที่สุดอยู่ที่ประมาณ 30-40 เซ็นติเมตร ส่วนใหญ่จะมีลักษณะตรงจะมีคดงอบ้างเพียงเล็กน้อยเท่านั้น โดยภายในหนึ่งก้านดอกจะมีดอกดินอยู่เพียงดอกเดียวเท่านั้น ซึ่งหลังหนึ่งสัปดาห์ที่ดอกดินบานแล้ว จากนั้นก็จะแห้งเหี่ยวไปในที่สุด

ลักษณะของดอกดิน

มีลักษณะเป็นดอกเดี่ยว ออกดอกที่ปลายก้าน ดอกมีรูปร่างเป็นรูปถ้วยคว่ำชี้ลงที่พื้นดิน และมีกลีบรองดอกประกบหุ้มโคลนดอกไว้ กลีบของดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอดโค้งงอ บริเวณปลายกลีบดอกจะแบ่งออกเป็น 5 แฉก และมีสีที่แตกต่างกันออกไปขี้นอยู่กับบริเวณของพื้นดินที่ขึ้นอยู่นั่นเอง

เกสรดอกดินดอกดินมีเกสรตัวผู้อยู่ที่โคนดอก ส่วนเกสรตัวเมียนั้นจะมียอดเป็นสีเหลืองอยู่ในช่อดอก มีลักษณะกลม และ มีก้านของเกสรที่อวบน้ำ บริเวณไหนที่ดินดี มีหน้าดินร่วนซุย หน้าดินไม่แห้ง ดอกดินจะสวยใหญ่และมีสีม่วงเข้ม ก้านดอกจะออกสีแดง และยาวสมบูรณ์

ส่วนใหญ่จะถูกนำไปใช้ประโยชน์ในการ เอาไปคั้นน้ำเพื่อทำเป็นสีผสมอาหาร เช่น เป็นสีในการทำขนม เอาไปแช่ข้าวให้ข้าวเป็นสีข้าวกล่ำ และเอาไปผสมในแป้งทำขนมให้มีสีม่วง นอกจากนี้ยังคงนำไปลวกหรือนึ่งกินกับน้ำพริก ได้เช่นกัน

ดอกดินนั้นจะมีสารออคิวบิน (Aucubin) เมื่อถูกออกซิเจนในอากาศก็จะเปลี่ยนเป็นสีดำทันที ทำให้น้ำที่คั้นออกจากดอกดินนั้นในตอนแรกจะเป็นสีดำ แต่เมื่อนำไปผ่านความร้อนแล้วจะทำให้อาหารที่ได้จากการผสมของดอกดิน เปลี่ยนเป็นสีม่วงเข้ม จะเข้มมากหรือน้อยก็ขึ้นอยู่กับปริมาณของน้ำดอกดินที่ใส่ลงไป

สรรพคุณของดอกดิน

  1. เป็นยาเย็น ช่วยในการขับพิษร้อน ลดไข้ โดยนำทั้งต้นไปต้มกับน้ำแล้วดื่ม
  2. ดอกดินทั้งต้นช่วยแก้พิษแมลงสัตว์ กัด ต่อย
  3. ดอกดินทั้งต้น นำมาทำเป็นยาสำหรับชงกินแก้โรคเบาหวาน
  4. ดอกดินทั้งต้น นำไปต้มกินแก้อาการบวม รักษาอาการบวม
  5. ดอกดินทั้งต้น นำไปต้มช่วยรักษาอาการเจ็บคอ
  6. ดอกดินทั้งต้น นำไปต้มช่วยรักษาอาการต่อมทอลซิลอักเสบ
  7. ดอกดินทั้งต้น นำไปตำใช้พอกรักษาเกี่ยวกับโรคผิวหนังได้
  8. ดอกสด ช่วยรักษาฝีภายนอกได้ โดยนำไปตำผสมกับน้ำมันงาแล้วใช้พอก
  9. ดอกแห้ง นำไปเป็นส่วนผสมกับสมุนไพรชนิดอื่นใช้ในการแก้พิษงู

ลักษณะเด่นที่สังเกตุได้อีกอย่างหนึ่งของดอกดิน ก็คือ ดอกดินสดจะไม่มีกลิ่น แต่หลังจากที่คั้นเอาน้ำออกมาจะมีกลิ่นคล้ายกับกลิ่นดินหลังจากที่ฝนตกลงมาใหม่ๆ นั่นเอง

ขอบคุณรูปภาพจาก buixuanphuong09blogspot.blogspot.com,www.floristtaxonomy.com

 

 

Comments

comments